hoofdmenu
Sigers Weblog

none yet



Artificiële intelligentie

29 october 2016
Artificiële intelligentie

E

r heerst een ongebreideld optimisme over de snelle verwezenlijking van kunstmatige intelligentie en over haar toepassingen. Binnenkort zullen machines ons genezen, opbeuren en vermaken. Terzelfder tijd weerklinkt angst: wat als we wezens maken die intelligenter zijn dan wij? Zullen zij ons blijven dulden?

Hiroshima, Nagasaki, Sint-Petersburg

17 october 2016
Atoombom Hiroshima

W

at ook de uitslag zal zijn van de Amerikaanse presidentsverkiezingen, de VS staat klaar voor een nucleaire wereldoorlog. We weten nog niet of het uit doortraptheid of uit domheid zal zijn - dat beslist de Amerikaanse burger op 8 november - maar de massa's onschuldige slachtoffers zal dat niet uitmaken.

De hel van Mosul nabij

13 october 2016
Mosul

N

adat de VS een offensief heeft aangekondigd tegen de Iraakse stad Mosul die nu in handen is van IS (Daesh), verwittigt de VN dat dit zal leiden tot één miljoen vluchtelingen, een ramp ongeëvenaard in de recente geschiedenis.

De MH17-ramp als oorlogspropaganda

2 october 2016
MH 17

D

it is nu wel zeker: MH17 is neergehaald door een BUK-raket die werd afgevuurd uit het gebied in Oekraïne waar een burgeroorlog woedt. Maar het tussentijds rapport dat in Nederland werd voorgesteld op 28 september toont ondubbelzinnig aan wat de onderzoekscommissie (JIT) werkelijk wil.

Het zelf wordt zich bewust (Antonio Damasio)

24 september 2016
Antonio Damasio

H

et laatste boek van Antonio Damasio "Self comes to mind" (2010, vertaald als "Het zelf wordt zich bewust") onderzoekt hoe onze hersenen - een lichaamsdeel - geest kunnen voortbrengen, en hoe deze geest ons bewustzijn maakt. Het leest als de synthese van het levenswerk van de 72-jarige neuroloog en onderzoeker, en meteen als een synthese van een eeuw neurologisch onderzoek op zich. Deze samenvatting kan slechts enkele elementen aandragen. Het boek is een aanrader voor wie wil nadenken over de menselijke conditie.

Hoofddoeken - nog dit

17 september 2016
Yasmin Alibhai-Brown

N

adat ik een blog schreef over hoofddoeken met de strekking dat de meerderheid van moslima's moderne vrouwen zijn die geen hoofddoek dragen, werd ik zowaar voor racist uitgescholden. Alsof een hoofddeksel een rassenkenmerk is. Naderhand stootte ik op dit interessante artikel in the Guardian van de shia moslima Yasmin Alibhai-Brown, een links-liberale, feministische en anti-racistische auteur. Ter aanvulling en ter vergelijking.

Tulsi Gabbard

16 september 2016
Tulsi Gabbard

T

ulsi Gabbard is Hawaïiaanse en de enige hindoe in het Amerikaanse Congres. Ze legde haar eed af op de Bhagavad Gita in plaats van op de Bijbel. Als militair werd ze tweemaal naar Irak gezonden, en ze is een van de twee verkozen vrouwelijke veteranen. Maar ze is ook pacifist en secularist, en steunde Bernie Sanders onomwonden.

Klimaat tijdlijn

15 september 2016
tijdlijn klimaat

D

eze tijdlijn verscheen op de befaamde webstrip van tekenaar Randall Munroe. Ze geeft de gemiddelde temperatuurveranderingen weer sinds de laatste ijstijd.

De statistische aard van de natuur

7 september 2016
Erwin Schrödinger

D

e wetenschap van de 19e eeuw leefde in de schaduw van Newton. De natuur werd geïdealiseerd als een machine, een mechanisch klokwerk dat liep volgens onwrikbare wetten. Nieuwe ontdekkingen werden in "natuurwetten" gegoten. Een natuurwet beschrijft bepaalde fenomenen zo nauwkeurig mogelijk, maar zegt niet waarom deze fenomenen zich voordoen. Newton schreef "wetten" die de zwaartekracht beschreven, maar sprak niet over oorzaken. Daarvoor moesten we wachten op Einstein.

Dat had je gedacht! - Brein, bewustzijn en vrije wil (Marc Slors)

25 augustus 2016
Marc Slors

M

arc Slors, hoogleraar cognitie-filosofie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, schreef dit boek met de vraag in gedachten wat we aanmoeten met de resultaten van het neurowetenschappelijk onderzoek van de laatste decennia. De ondertitel "Brein, bewustzijn en vrije wil in filosofisch perspectief" dekt daarom niet helemaal de lading. Slors wil vooral kritisch zijn over wat we bedoelen met vrije wil. Het is een moeilijke maar vruchtbare evenwichtsoefening geworden. Vooral het gedeelte over het bewustzijn en het zelf, waarover toch wel veel verwarring bestaat, is verhelderend.

De limieten van de markt - de slinger tussen overheid en kapitalisme (Paul De Grauwe)

19 augustus 2016
Paul De Grauwe

P

aul De Grauwe is een internationaal vermaard topeconoom en docent aan de London School of Economics. In "De Limieten van de Markt - de slinger tussen overheid en kapitalisme" werpt hij een helder licht op ons marktsysteem, hoe het werkt, en onder welke voorwaarden het stopt met werken. Zijn conclusies verschillen nogal van wat pers, politiek en bedrijfsleven beweren wanneer ze ondernemers opvoeren als economische deskundigen.

Hoofddoeken

11 augustus 2016
hoofddoek

H

et is zonder meer interessant te zien hoe hoofddoeken evolueerden van de oudste beschermende kledij van arme boeren tot een teken van rangorde, gepredikt door alle autoritaire religies. Hoofddoeken zijn voor veel mensen het symbool geworden van de islam, en dat klopt niet. Ze zijn het symbool bij uitstek van seksuele ongelijkheid, doorheen culturen, werelddelen en religies.

De chimaera's komen

8 augustus 2016
Het eiland van dokter Moreau

V

anaf volgend jaar zal (ook) het National Health Institute (VS) voor het eerst het maken van chimaera's subsidiëren. Dat betekent niet dat er op dit ogenblik niets aan gedaan wordt. Zo heeft dr. Nakauchi van Stanford University een twintigtal schaap-mens en varken-mens embryo's tot ontwikkeling gebracht en in leven gehouden tot de 28 dagen toegelaten door de ethische commissie van de universiteit. Nu is dr. Nakauchi een van de onderzoekers die aandringt op versoepeling.

Bellingcat en de media

28 juli 2016
Eliot Higgins

I

n 2003 presenteerde Colin Powell, VS-buitenlandminister onder George W. Bush, voor de VN-veiligheidsraad de door de CIA vervalste bewijzen dat Irak beschikte over massavernietigingswapens. De westerse pers verspreidde het bedrog als gesneden koek, en leverde zo haar bijdrage aan de dood van honderdduizenden onschuldigen, en aan een nooit meer eindigende stroom vluchtelingen.

Waarom de markt niet zonder overheid kan (Mariana Mazzucato)

26 juli 2016
De ondernemende staat - Mariana Mazzucato

O

p de een of andere manier heeft dit beeld zich in ons hoofd genesteld: de vrije ondernemer is een scheppende, dynamische kracht die vooruitgang brengt. De staat is log, een dood gewicht, een blok aan het been, een domme en luie vertrager. Hoe minder staat, hoe meer de ondernemer vleugels krijgt, en hoe beter de economie draait, denkt men al vlug. De gerenommeerde hoogleraar economie Mariana Mazzucato toont in haar boek dat de werkelijkheid anders in elkaar zit.

Erdogan en het nieuwe kalifaat

24 juli 2016
Turkije

V

ijf dagen na de mislukte militaire staatsgreep roept president Erdogan van Turkije de noodtoestand uit. Een nooit geziene repressie voedt het vermoeden dat dit het begin is van een islamistische dictatuur die niet zal ophouden aan de grenzen van het land, en het hele Midden-Oosten zal hertekenen.

Bronnen van kennis: China

22 mei 2016
Chineese keizer Kangxi

H

oe China gedacht en gewaardeerd werd wisselde sterk in de loop van de geschiedenis. Gedurende een groot deel van de Verlichting, en vooral tijdens de regering van Kang xi (1662-1722) werd China bewonderd in Europa. Verlichtingsdenkers correspondeerden ijverig met de jezuïeten die China bezochten. Het confucianisme was een centraal thema in deze uitwisselingen.

Dialoogschool, identiteit en symbolisme

12 mei 2016
gestrafte moslima

L

ieven Boeve, directeur-generaal van het katholiek onderwijs, wil van de term 'katholieke dialoogschool' een sterk merk maken. De katholieke scholen moeten andersdenkenden met open armen ontvangen en ze van alle (religieuze) gemakken voorzien. Hoofddoeken, bidden, rituelen, ramadan, noem maar op, er moet voor alles ruimte zijn in het katholiek onderwijs. Die open armen, dat is eerst echt katholiek, meent Boeve. Sinds gisteren weten we dat de katholieke schooldirecties het met hem eens zijn. En dat is bijzonder triest.

Mia Doornaert beschuldigt - nog dit

11 mei 2016
Mia Doornaert

S

inds 31 maart bezetten duizenden Franse jongeren elke nacht pleinen in de grote steden, met de Place de la République te Parijs als zwaartepunt. Deze beweging (Nuit debout) heeft net als de occupy-beweging en de indignado's geen leider, maar neemt beslissingen in algemene vergaderingen. De beweging slaat over naar Belgische en Spaanse steden. Er wordt opgeroepen tot een internationale bijeenkomst in de Place de la République op de avond van 7 mei.

Big Pharma

13 april 2016
Foute farma

W

e leven in een tijd van explosieve massificatie, steeds snellere massavorming. Dat gaat van mensen, bijvoorbeeld het publiek bij evenementen of slachtoffers van geweld, tot gewone dingen zoals voedselblikjes en telefoons. Er wordt wel eens gezegd dat als een kind gevraagd wordt waar melk vandaan komt, het niet antwoordt "koe" maar "supermarkt". En het kind heeft enigszins gelijk. Industriële bedrijven zijn de nieuwe tempels.

Mia Doornaert beschuldigt

31 maart 2016
Mia Doornaert

N

a aanslagen zoals die in Parijs en Brussel zijn er de onvermijdelijke perscommentatoren die van de gruwel gebruik maken om opinies te ventileren die goed vallen in de publieke ontreddering, maar in redelijker tijden minder goed verteerd worden. In de nasleep van een groot drama zijn emoties makkelijker te beïnvloeden. En als de ergste pijn voorbij is kunnen de ontwijkers van de rede zich ermee gerust stellen hun zaak toch weer even op het voorplan te hebben gezet.

Terreur in Brussel: wat te doen

25 maart 2016
Aanslag luchthaven Zaventem

I

n de nasleep van de gruwelijke aanslagen in Brussel valt op hoe dikwijls je de verzuchting hoort dat er niets te beginnen valt tegen zo'n wandaden. Je hoort het van gewone mensen bij straatinterviews, bij ministers, politiemensen en specialisten. Op het terrein slaat men terzelfder tijd aan het fouilleren van duizenden mensen die publieke plaatsen binnen en buitengaan en worden opnieuw kwetsbare massa's wachtenden veroorzaakt, die op hun beurt onbeschermd zijn voor de volgende aanslag. Net zoals massa's op treinen, in theaters, in drukke straten en pleinen.

De sluizen van de vluchtelingenstroom - nog dit

4 maart 2016
Maas

D

e grenzen waar vluchtelingen manu militari worden teruggedreven wekken de indruk van een massale invasie, en vorig blog had tot doel deze gemanipuleerde beeldvorming te ontkrachten. Er zijn vandaag meer mensen die vluchten voor oorlogen waar we zelf aan deelnemen, maar een massale invasie is het niet.

De sluizen van de vluchtelingenstroom

26 februari 2016
Maas

O

p een ochtend in de herfst van 2012 reed ik over een brug van de Haute-Meuse en beleefde een Magritte-moment. De brede, machtige Maas was leeg. Al het water was er uit, alsof een lek in de bodem was geslagen of een afvoerstop was uitgetrokken. Ik zag nog twee plasjes met eenden, het stoffelijk overschot van een regenscherm en een vormeloos visserszitje. In Dinant, zo bleek later, had men op de bodem een auto gevonden, en ter hoogte van Hastière kwam een nooit vermist lijk aan de oppervlakte. Maar over het algemeen was de kiezelbodem zo zuiver als het water. Gedurende enkele weken konden we wandelen en fietsen in de bedding, en eilandjes zoals l'île d'Amour verkennen. Dit is de wondermooie vallei van de Hoge Maas, waar Arthur Rimbaud en Felicien Rops leefden, waar Baudelaire en Georges Sand graag verbleven en de kunstenaarskolonie van Anseremme furore maakte. Maar nu was er iets grondig mis.

Vanwaar het kwaad (2)

24 februari 2016
Abu Ghraib

N

a de experimenten van Milgram en Zimbardo, beschreven in mijn blog "Vanwaar het kwaad" (zie box) volgde een periode van verder onderzoek en theoretische bezinning. Wetenschappelijke begrippen als "sense of agency" en "social identity" werden uitgewerkt en leidden tot nieuwe experimenten die trachtten een beter licht werpen op de vraag wanneer en waarom mensen kwaad aanrichten. Simplistische beweringen als "we zijn allemaal moordenaars" of "oorlog zit in onze genen" kunnen we nu eindelijk achter ons laten. Het blijkt, in lijn met het moderne mensbeeld, dat we omstandigheden, en daarmee ons zelf, kunnen overwinnen en veranderen - als we dat willen.

Heibel in de asielcentra

21 februari 2016
asielcentra

H

et echte probleem met de vluchtelingen is niet de grote toestroom. In een tijd waarin rechtse politici aan de alarmbel trekken omdat de Europese bevolking (die in de vele honderden miljoenen loopt) daalt en ze zelfs kweekpremies voor eigen volk willen invoeren of verhogen, is de opvang van enkele miljoenen vluchtelingen veeleer een administratief probleem. Het drama van mensen die hun hele leven moeten opgeven om het elders te proberen snijdt dieper. Dat drama omvat voor een aantal vluchtelingen ook de aankomst en integratie in een moderne cultuur.

Syrië, de massamedia en de waarheid

14 februari 2016
Bart Eeckhout

B

art Eeckhout, commentator bij De Morgen, is een moedig man. Aanvankelijk stapte hij, met enige aarzeling, mee in de agitatie tegen vluchtelingen die volgde op de aanrandingen in Keulen. Toen eenmaal de ware toedracht duidelijk werd, stelde hij zijn standpunt bij: we hebben ons laten verleiden te oordelen zonder feitenkennis, gaf hij ridderlijk toe. 'De krant gaat daarmee diep door het stof' schrijft Joop.nl.

Anne Frank en het vluchtelingenprobleem

9 februari 2016
Anne Frank

S

oms verraadt het een gebrek aan verbeelding altijd op hetzelfde thema te hameren. Soms verraadt het een gebrek aan lef dat niet te doen. Het vluchtelingenvraagstuk is nooit zo groot geweest als nu. Wat mensen vandaag aangedaan wordt zal in de geschiedenis opgetekend worden naast de inquisitie en de holocaust. En misschien zal de huidige behandeling van het vluchtelingenvraagstuk die van het Jodenvraagstuk in Nazi-Duitsland doen verbleken, want hoe rijker de landen waar ze heen vluchten, hoe onmenselijker hun behandeling. Hun traject is er een van alles verliezen en achterlaten, noodweer en kou trotseren, afgewezen worden, verraden, opgesloten en verjaagd als misdadigers; om tenslotte te creperen als verstotenen, het meest nog verstoten door hen voor wie het de kleinste moeite geweest zou zijn ze te redden.

Bombardeer Molenbeek

3 februari 2016
Molenbeek

V

olgens de Guardian is Molenbeek 'Europe's jihadi central' en volgens De Telegraaf is het de 'jihad-hoofdstad van Europa'. Volgens RTL is het een broedplaats voor Terrorisme. Dus waarom zouden we Molenbeek niet bombarderen? Met onze chirurgische raketten kunnen we de vijand immers wegvagen zonder burgers te raken, althans niet noemenswaardig. Of zou het opeens minder eenvoudig worden als die burgers niet zo ver weg meer zijn?

Christendom en militarisme

22 januari 2016
Lukas 22:36

D

eze afbeelding - Christus met een wapen - zal nogal wat Europese christenen schokken. Toch is ze niet bedoeld als spotprent. Het is een afbeelding die christenen op het hart drukt dat ze helemaal niet tegen wapengeweld hoeven te zijn. Ze is in alle ernst gemaakt en verspreid door overtuigde gelovigen. Hun boodschap is dat ook Christus vóór wapens was, en vandaag onomwonden de kant van de National Rifle Association zou kiezen. Christelijkheid en wapenbezit in de VS vallen trouwens geografisch samen: het NRA heeft net zoals het christendom haar grootste aanhang op het platteland en in het zuiden.

Aanrandingen in Keulen

17 januari 2016
Aanrandingen in Keulen

I

n het Nederlandse dagblad De Limburger schreef Johan Van De Beek een kort maar opvallend stukje naar aanleiding van oudejaar in Keulen. Het bevat een lijstje klachten over terrorisme, moslimextremisme, islam en dergelijke. Op elke klacht volgt een denkbeeldige reactie die moet aangeven dat wij Europeanen toch wel absurd ver gaan met onze verdraagzaamheid. De boodschap is zo ingepakt dat JVDB zichzelf telkens lijkt te weerleggen en alleen door het allemaal op te tellen komt de racistische strekking van de auteur bovendrijven.

Atheïsme als basis voor de moraal (Dirk Verhofstadt)

13 december 2015
Atheïsme als basis voor de moraal

H

et thema van dit boek - een ethiek te vinden geldig onder de bewoners van een plurale samenleving - ligt me nauw aan het hart. Ik heb er tientallen jaren stuntelig maar ernstig over nagedacht, en hoewel mijn standpunten in de loop van dit proces veranderd zijn ben ik er nog niet uit. Filosoof Dirk Verhofstadt doet een knappe poging om tien geboden te formuleren die geen god vereisen. Hier een samenvatting met enkele bemerkingen.

Obama bezoekt Bataclan

2 december 2015
Le Bataclan

D

e Amerikaanse president Barak Obama heeft van zijn aanwezigheid op de klimaattop nabij Parijs gebruik gemaakt om maandagnacht een verrassingsbezoek te brengen aan de concertzaal Bataclan waar op 13 november moslimterroristen een bloedbad aanrichtten met 89 dodelijke slachtoffers. Samen met de Franse president en de burgemeester van Parijs legde hij een witte roos neer op de plaats van het bloedbad.

Rosa Parks

1 december 2015
Rosa Parks

Z

estig jaar geleden weigerde de Afro-Amerikaanse Rosa Parks haar plaats op de bus af te staan aan een blanke. Het was de vonk die de burgerrechtenbeweging nodig had en, na hardnekkig maar geweldloos verzet, de rassenscheiding in de VS op de helling zette.

Moslimterrorisme: wat te doen

22 november 2015
Aanslag Atosha

H

et is geen zelfbeschuldiging of minachting voor de slachtoffers ook bij ons te zoeken naar mogelijkheden om een halt toe te roepen aan het moslimterrorisme. Daarbij kunnen we er niet omheen dat Daesh (IS) zijn macht niet zozeer aan Allah te danken heeft als wel aan machtige sponsors die dolgedraaide idioten laten moorden en vernielen opdat zij er de winst van kunnen opstrijken.

Moslimterrorisme: wat niet te doen

20 november 2015
terrorisme

H

et gezegde gaat dat de rede het eerste slachtoffer van oorlog is. Daar kan men aan toevoegen dat wanneer de rede eenmaal geslachtofferd is, er geen einde meer komt aan oorlog. Na de verschrikkelijke aanslag in Parijs wordt de rede alweer verdronken in politiek opportunisme, blinde emotie en onbeschaamde leugens. Wie nog redelijkheid betracht is een lafaard en verrader, niet meer of minder. Dat alles om zogezegd de Verlichting - het primaat van de rede - te redden.

Anders Behring Breivik

17 november 2015
Breivik-bin Laden

N

aast de massamoord in Noorwegen heeft Breivik ook nog een boekwerk geproduceerd. Daarover hebben we nooit veel meer gehoord dan dat het wartaal is. Rechts maande ons aan Breivik te beschouwen als een vreemde die geen enkele band had met de realiteit, letterlijk als iemand van een andere planeet.

Waarover men niet spreekt (Wim Van Rooy)

15 november 2015
Waarover Men Niet Spreekt

D

it is het meest voor de hand liggende boek dat vandaag had kunnen verschijnen. Het is een opsomming van alle slordige veralgemeningen, overhaaste beschuldigingen en kwaadwillige stemmingmakerij tegen vreemdelingen. Nu oorlogsvluchtelingen Europa overspoelen zetten de ruw gebekte marktkramers van de haat snel hun kraampjes op onder luid applaus van het rechts gepeupel. Het werden meer dan zeshonderd bladzijden, een getal dat vooral de omvang van onze hatelijke waanideeën aantoont.

Een transparante economie

27 september 2015
een miljard dollars

V

errassend hoe weinig we in onze pers lezen over het nieuwe OESO-initiatief om de internationale geldstromen definitief boven water te krijgen. Want indien volledig en correct toegepast, kan het plan de wereldeconomie grondig verbeteren.

Helikoptergeld

25 september 2015
helikoptergeld

W

anneer centrale banken de intrestvoet aanpassen, verschuiven ze in werkelijkheid geld. Als de intrestvoet verhoogd wordt, gaat er geld van mensen met schulden naar schuldeisers. Als de interestvoet verlaagd wordt, verliezen spaarders geld en winnen leners. Dat is de klassieke manier waarop centrale banken (trachten) de economie aan te sturen. De vraag is of het niet efficiënter is dat geld direct te storten aan de consument.

Een gevaarlijk gebrek aan vrede

1 september 2015
vluchtelingen in yarmouk

I

k heb eerder al verwezen naar studies die aangeven dat het openen van grenzen voor personen uiteindelijk voordelig is voor alle partijen. Maar de vrijheid van beweging die de invloedrijkste economen vandaag bepleiten voor producten (goederen en informatie, zie de Chicago school) wijzen ze af als het om mensen gaat. Ze zijn kampioenen van de vrije markt, maar zonder vrije mensen.

De waarheid ligt niet in het midden

25 augustus 2015
rechtspraak

D

e waarheid ligt in het midden, zegt het spreekwoord. Mijn moeder zaliger zei het al, en er gaat geen week voorbij of iemand brengt het op. Meestal iemand die een onverdedigbaar standpunt wil innemen, en de onzinnigheid ervan grijpt me elke keer aan.

Van Sartre tot Brel

22 augustus 2015
Jacques Brel

Was de essentie van wat ik ben er al vóór ik bestond? Is de wereld geschapen naar een ontwerp, een essentie die vooraf bedacht was? Of anders gesteld: kent het denken, de rede (of 'de Rede') een absoluut Platonisch bestaan, of wordt het door ons lichaam voortgebracht?

De derde wereldorlog en de vierde

17 augustus 2015
srebrenica

M

en moet geen helderziende zijn om de volgende wereldoorlog te voorspellen. Internationale conflicten nemen overhand toe, de wapenindustrie schept aan de lopende band krachtiger, "intelligenter" wapentuig dat schreeuwt om rendement en vooral, twee religieuze wereldspelers kunnen geen afstand doen van hun aanspraak op exceptionalisme - ze menen dat het beter is voor de hele wereld onderworpen te zijn aan hen, de Uitzonderlijk Deugdzamen. Die twee spelers zijn de christelijke VS en de islamistische IS.

Rationele idioten (Amartya Sen)

21 juli 2015
Amartya Sen

F

ilosoof en econoom Amartya Sen - ontvanger van de Nobelprijs Economie 1998 - is een belangrijk criticus van de huidige wurg-ik-of-wurg-jij economie die vulgair egoïsme tot eredienst verheft en daardoor hele naties in het verderf stort, van Irak tot Griekenland. Zijn essay "Rational Fools" is geen schelden naar hen die dit soort economie verdedigen, maar een verdere analyse van het mensbeeld dat deze verdedigers aanhouden: dat van een puur uit "rationeel egoïsme" handelende economische speler. En hoe we ons mensen voorstellen heeft direct verband met hoe we met hen omgaan.

De universele waarden van het Pentagon

20 juli 2015
Pentagon VS

K

an er een internationale gedragsnorm bestaan, waaraan elk land zich te houden heeft? Dat valt, op dit ogenblik in de geschiedenis, te betwijfelen. Er zijn immers talrijke culturen en tradities, en wat voor de een de norm is, is voor de ander een verschrikking. Dat is geen cultuurrelativisme, het is slechts de erkenning van het feit dat niet alle culturen gelijk zijn, maar dat een gemeenschappelijke metacultuur slechts kan ontstaan in een wereldwijde open samenleving. Het Pentagon meent blijkbaar zelf de hoeder te zijn van universele waarden, en die met geweld te moeten opleggen.

Wetenschappelijke politiek

2 juli 2015
Arrival in Tralfamadore

N

aar het voorbeeld van "evidence based medicine" (geneeskunde steunend op bewijzen) is er een zusterbegrip aan het opkomen: "evidence based politics", misschien het best vertaald als "wetenschappelijke politiek". Nu zijn bewijzen in de geneeskunde niet zo moeilijk te vinden als men dat wil: men test een middeltje in goed uitgevoerde klinische omstandigheden, met een controlegroep en onwetende uitvoerders en testpersonen. Maar hoe kan je hetzelfde doen in de politiek?

Tweelingen en erfelijkheid

25 juni 2015
Tweelingen

O

nlangs verscheen een meta-analyse van alle studies van erfelijke kenmerken die de laatste halve eeuw op tweelingen werden uitgevoerd. Dat zijn 2748 studies waarbij samen meer dan 14 miljoen tweelingen werden onderzocht. In het totaal werd de erfelijkheid van 17804 kenmerken bekeken. Een alom bewonderd huzarenstuk, maar hieronder toch enkele opmerkingen.

De vernieling van Arpád Pusztai

14 juni 2015
Arpad Pusztai

D

r. Arpad Pusztai was een alom geëerd biochemicus verbonden aan het befaamde Rowett Research Institute in Aberdeen, Schotland. Tegen de tijd van zijn vernieling was hij 35 jaar onderzoeker van biochemische processen, had honderden papers en, samen met zijn vrouw Dr. Suzan Bardocz die al 13 jaar aan hetzelfde instituut werkte, verschillende boeken geschreven die in hun beroepskring alom gelezen en gewaardeerd werden.

De Griekse kwestie

12 juni 2015
Tsipras

Z

elden ziet men zo scherp de schade die aangericht wordt door de neo-conservatieve ideologie als in de manier waarop de EU haar zwakste leden behandelt. Wat een democratische unie van staten had moeten worden, blijkt het zoveelste eldorado voor zich obsceen verrijkende soberheidspredikers.

Vandaag korte rokjesdag

6 juni 2015
minirok

H

et wordt wel eens vergeten omdat het zo alledaags is, maar in het sociaal verkeer maken mensen aanhoudend een bepaalde indruk op anderen. Mensen lezen gelaatsuitdrukkingen en lichaamshoudingen af, bouwen in een oogwenk verwachtingen op of verbreken contact nog voor iemand zich ervan bewust is. Communicatie begint niet noodzakelijk met woorden. Ook het uiterlijk verschijnen is een uiting, en verstandhouding kan ontstaan met een blik.

Hoezo illegalen?

3 juni 2015
illegaal

I

n een rechtsstaat is "illegaal" gebrandmerkt worden zowat hetzelfde als "vogelvrij" verklaard zijn. Het is een botte veroordeling zonder schuldvraag. De "illegalen" staan aan de foute kant van de onzichtbare - en soms zichtbare - draadversperring. De wereld die zij zien wil hen niet. Ga terug, verzuip, en doe de groeten aan de vrouw en de kinderen.

Onbevangen scherpte (Simone van Saarloos)

31 mei 2015
Simone van Saarloos Ik weet niet hoelang ik al van leer trek tegen de evopsych pseudowetenschap, maar ik weet wel zeker dat ik er doodmoe van word. Eindeloos is de rij apologeten die opduiken telkens er een afdruipt. Als seksueel conservatieve ideologie moet de evolutiepsychologie niet onderdoen voor evangelisten of islamisten. Vrouwen en mannen hebben hun plaats, zeggen ze allemaal. Dat is nu eenmaal lang geleden vastgelegd en verandering brengt de beschaving in gevaar. Ik zie maar weinig verschil op dat gebied tussen Steven Pinker en Bill O'Reilly of Anjem Choudary.

Kunstmatige overbevolking

26 mei 2015
Josephine Skriver

I

k heb respect voor elk individu dat leeft, en ik zal discriminatie om welke reden ook uit al mijn macht bestrijden. Maar ik heb geen sympathie voor gesofistikeerde technische ingrepen om nog meer kinderen op de wereld te zetten dan er al zijn. Het geld en onderzoek dat daar massaal aan besteed werd is volslagen nutteloos, en op de lange duur zelfs schadelijk.

Richard Carrier en de moraal

22 mei 2015
Dr. Richard Carrier

O

ok Richard Carrier heeft zich uitgesproken over de vraag of moraal door de wetenschap kan vastgelegd worden. Dit was naar aanleiding van het debat tussen Massimo Pigliucci en Michael Shermer. Carrier meent dat Pigliucci het debat gewonnen heeft op argumenten. In feite, zegt hij, had Shermer gelijk dat wetenschap moraal kan vastleggen, maar zijn argumenten deugden niet. Dat is een aanleiding voor Carrier om de stelling van Shermer - dat de wetenschap kan voorschrijven wat te doen - van betere argumenten te voorzien.

De wetenschap van betekenis (2)

10 mei 2015
Hieronymus Bosch

I

k lees hier verder in Louder than Words van Benjamin K. Bergen. Hersenen die oorspronkelijk dienden om bewegingen te sturen en af te stemmen, zijn zo geëvolueerd dat ze bewegingen kunnen uitvoeren "in gedachten". Kennissystemen zijn geëvolueerde bewegingssystemen. Woorden en zinnen worden begrepen door ze "in gedachten" uit te voeren. Maar "in gedachten" dekt niet helemaal de lading. De gedachten zijn de gebeurtenis, niet de plaats. Gedachten zijn innerlijke bewegingen. "In je lichaam" of "embodied". Die stelling - de embodied simulation hypothese - wordt bevestigd door dagelijkse waarneming en door een aantal vernuftige experimenten.

De beschadiging van Vandana Shiva

5 mei 2015
Vandana Shiva

D

e bio-industrie voorspelt hongersnoden die alleen zij kan afwenden. De wereldbevolking staat op het punt te exploderen, meent ze, en onze enige hoop een hongersnood te voorkomen is om de voedselproductie massaal te industrialiseren in het kader van een vrije markt. Alleen winsthonger kan een einde maken aan alle hongersnoden. Om dit plan te doen slagen moet een eind gemaakt worden aan kritiek en twijfel over de gevolgen van die massaproductie voor de volksgezondheid en het sociale weefsel: scepticisme wordt verantwoordelijk gesteld voor massamoord door honger. Er worden colloquia georganiseerd, niet over voedselveiligheid, maar over hoe sceptici te verstommen. Zij worden het zwijgen opgelegd, tot collectieve verklaringen gemanipuleerd of botweg omgekocht - of, als niets van dat alles werkt, wordt hun reputatie grondig beschadigd.

Het azuurblauwe graf

26 april 2015
Middellandse zee

H

oe is te verklaren dat Europa, moeder van verlichting en mensenrechten, nauwelijks een hand uitsteekt naar om hulp roepende gezinnen die bij honderden een gruwelijke dood tegemoet gaan, recht voor haar aangezicht? Hoe komt het dat dit werelddeel, zo belerend tegen de hele wereld, haar schouders ophaalt en onschuldigen laat creperen bij duizenden? Europa geeft blijkbaar geen zier om mensenlevens of mensenrechten, voor wat zich buiten haar harde grenzen afspeelt.

De politiek incorrecte meute

24 april 2015
meute

M

ij lijkt het een beetje onnozel een gehandicapte een "mindervalide" te willen gaan noemen, en dat dan weer bij te stellen tot "andersvalide" om ten laatste misschien tot het besluit te komen dat "gehandicapte" toch de meest respectvolle benaming was. Dat eindeloos de puntjes op de puntjes op de i zetten is pietluttig, en iemand heeft op een bepaald ogenblik de matig creatieve ingeving gehad om zulke pietluttigheid smalend "politiek correct" te gaan noemen.

Boko Haram

20 april 2015
Abubakar Shekau

S

inds het begin van 2014 heeft Boko Haram minstens 2,000 vrouwen en meisjes ontvoerd in het noord-oosten van Nigeria. Een groot aantal van hen werd gedwongen tot seksslavernij of gedwongen te vechten. Vrouwen die beide weigerden, werden afgemaakt en in massagraven geworpen. Minstens 5.500 burgers werden in dezelfde periode gedood. Waar Boko Haram de macht heeft zijn stokslagen voor het missen van het dagelijks gebed en steniging voor "overspel" schering en inslag.

Islam: integratie of institutie?

16 april 2015
integratie

E

nkele maanden na de open brief van 120 islamgeleerden - voornamelijk uit de VS - aan IS (september 2014) verscheen een Belgische Verklaring van Belgische moslims tegen radicalisering en voor burgerschap. Het is goed dat we zo weer een hedendaagse tekst hebben (en niet een of ander midddeleeuws relict) dat ons kan vertellen wat hedendaagse moslims voelen, denken en willen. Hieronder een analyse en repliek.

De nieuwe zijderoute

11 april 2015
zijderoute

I

edereen heeft wel gehoord over de zijderoute, een legendarisch netwerk van wegen waarlangs handel gedreven werd van de oudheid tot de late middeleeuwen. De zijderoute verbond Egypte, Somalië en de Middellandse Zee met de verste uithoeken van China, Japan en Maleisië. Op haar hoogtepunt - tijdens de Chinese Tang-dynastie (618-908) verspreidde de route voorspoed voor telers, gidsen, vertalers en sjouwers langs haar weg, en wonderlijke verhalen en denkbeelden vulden de avonden rond de vuren van de rustplaatsen.

Bronnen van kennis: de koloniale periode

9 april 2015
Rennell cartouche

I

n vorige blogs over de bronnen van onze kennis heb ik getracht aan te tonen dat doorheen de geschiedenis alle delen van de wereld aan vooruitgang hebben bijgedragen. Het boek dat hieronder besproken wordt heeft een ander vertrekpunt: het wil aantonen hoe de opbouw van de moderne wetenschap mede het werk was van niet-Europese intelligentsia.

Iran zonder kernwapens. En nu de anderen.

4 april 2015
joy in Iran

D

e vreugde in de straten van Iran na het akkoord in Zwitserland is begrijpelijk: voor het eerst in 30 jaar worden de zware economische sancties verlicht. Iran zal weer olie kunnen uitvoeren, handel drijven en een volwaardig lid van de internationale gemeenschap worden. Anderzijds werd, met beperkingen, het recht van Iran op een nucleaire industrie erkend.

De wetenschap van betekenis (1)

2 april 2015
Hieronymus Bosch

H

et boek Louder than Words van Benjamin K. Bergen behoort tot wat Lakoff bestempelde als een nieuwe revolutie in ons begrip van het menselijk zijn. De nieuwe inzichten lijken bij momenten zo bedrieglijk eenvoudig, dat men makkelijk over de pointe heen kan lezen en zich afvragen waar al die drukte voor nodig is.

De Russen komen

24 maart 2015

R

usland heeft Denemarken bedreigd met een atoomaanval, zegt de conservatieve, centrum-rechtse Jyllands-Posten, een van de grootste kranten van Denemarken. Het bericht ging als een lopend vuur de wereld rond, en bereikte binnen 24 uur de mainstream pers in Europa en de VS. Heet van de naald, en een mooie gelegenheid even te kijken wat er werkelijk gebeurt.

Absolute moraal

17 maart 2015
militaire moraal

F

ilosofieprofessor Justin P. McBrayer bekloeg zich er onlangs over in The New York Times dat de jeugd niet meer gelooft in een absolute moraal. Hij verwijt het onderwijs bij te dragen aan morele verloedering, omdat niet langer wordt erkend dat sommige morele waarden zonder meer feiten zijn. Waar gaat het heen, zegt hij, als iedereen zomaar zijn moraal kan kiezen?

Wie vermoordde Boris Nemtsov?

15 maart 2015
anna D.

N

u de hysterie wat is afgenomen, en ook de meest opgehitste burgers zijn gaan begrijpen dat zelfs de baarlijke Poetin niet betrokken kan zijn bij alle 45 moorden die elke dag in Moskou plaatsvinden, hieronder enkele vragen rond de dood van Nemtsov die de moeite van het stellen waard zijn.

Dick Cheney en de sjamaan

13 maart 2015
Dick Cheney

I

n het boeiend boek van Patrick Tierney The Highest Altar - the Story of Human Sacrifice wordt het reilen en zeilen van een sjamaan in Peru gevolgd. Het blijkt dat sjamanen lang niet zo new age zijn als wel eens wordt aangenomen. Het is een harde business: je mag niet op een mensenleven zien want het publiek gelooft dat grote problemen zware remedies eisen. Slachtoffers en gewetensbezwaren zijn bijkomstig. Dat geldt zelfs voor het rendement, want de echte genoegdoening voor de klant zit hem in het emotionele effect van het ritueel, de rest is een kwestie van geloven. Dat deed me aan de voormalig Amerkaanse minister van defensie Dick Cheney denken, die plomp genoeg is om de CIA-folteringen te blijven verdedigen, terwijl de meeste van zijn collega's van destijds wijselijk zwijgen of zelfs stilletjes verdwijnen van het publieke podium.


Archief blog